دماغ د جمجمې ياد سر د هډوکو په منځ کې يوه نرمه خاورین رنګه ماده ده. چې له عصبي حجراتو څخه ترکیب شوې ده او د جسم یا بدن ټول ارادي او غیر ارادي فعالیتون

د عمر لوړوالی او ناروغۍ: د عمر په تېرېدو سره په بدن کې د و ډول تغیرات راځي، چې د ډول ډول رنځونو سبب کیږي. د ددې ډول رنځونو عمده ډولونه د شریانونو له س

وراثت (Genetic): ځیني مرضونه د ارث له مخې د کورنۍ د یو نسل څځه بل نسل ته انتقالیږي، چې د دې ته ارثي یا کورنۍ رنځونه ویل کیږي، چې په هډوکو، اعصابو، او

غذایي رژیم په درملنه کې: د دې ډول درملنې موخه د غذایي رژیم په واسطه د ناروغيو علاج کول دي. یانې ناروغ ته هغه غذا ورکول، چې ورته اړتیا لري، ناروغ ته په

د غذا کموالی: ځینې اصلي مواد چې غذايي ارزښت لري که بدن ته په پوره ونه رسیږي، ځینې رنځونه منځته راوړي، لکه: د ویټامینو د کمښت له امله د راشي تیسم او پل

حساسیت (Allergy): کله کله داسې یوه ماده چې اصلا هېڅ‌زهري خاصیت نه لري او د انسان وجود ته داخله شي، د انسان د بدن حجرات او بافتونه تر تاثیر لاندې نیسي

ضربه Trauma: هغه رنځونه چې د میخانیکي علتونو په واسطه رامنځته کېږي، لکه د موټرونو ټکر او چپه کېدل، له بامه لوېدل، په اور سوځېدا، مرمۍ لګېدل او نور. هغ

تومورونه (tumor): تومور د بدن د حجراتو غیر عادي رشد او تکامل ته ویل کیږي، چې په دوه ډوله دي: الف: نیک خیم تومور Benign: دا ډول تومور که په کوم ځای او

جراثیم یا عفونت (Infection): که چېرې پر بدن میکروبونه او ویروسونه حمله وکړي او بدن د هغه په مقابل کې د مقاومت توان ونه لري، نو رنځ‌ منځته راځي. دغه ډو

هغه لاملونه او ځانګړي عوامل چې د هغې په واسطه رنځونه منځ‌ ته راځي‌به لاندې ډول دي: ۱- جراثیم یا عفونت (Infection): که چېرې پر بدن میکروبونه او ویروسون